Cách ăn uống sau sinh để mẹ đẹp, con khỏe

Để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng cho cả mẹ và con, bữa ăn của người mẹ phải đa dạng, số lượng thức ăn đầy đủ, cân đối và có giá trị dinh dưỡng (ưu tiên thức ăn có nhiều protein và canxi).

Chế độ chăm nom và chế độ dinh dưỡng của bà mẹ để bảo đảm đủ sữa cho con bú và hồi phục nhanh sức khỏe sau sinh cần để ý như sau:

nghỉ ngơi tại giường

Sau khi sinh, người mẹ cần nghỉ ngơi tại giường trong 1 ngày đầu, những ngày sau có thể dậy và đi lại nhẹ nhàng và sau 1 tuần có thể làm việc nhẹ nhõm. Cho trẻ bú sớm trong vòng 30 phút sau khi sinh, bú sớm giúp sữa mau về, giúp co hồi tử cung, mẹ đỡ chảy máu. Giữ vệ sinh cá nhân chủ nghĩa sau sinh cũng rất quan yếu: vệ sinh vùng kín bằng nước sôi để nguội (ấm), lau người thay áo quần mỗi ngày, sau 1 tuần tắm bằng nước ấm cho sạch sẽ, thoải mái. Ăn đủ chất dinh dưỡng, không ăn kiêng khem, uống nhiều nước hoa quả để chống táo bón.

Về dinh dưỡng

Theo bảng nhu cầu khuyến nghị của Viện Dinh dưỡng Quốc gia về năng lượng hàng ngày cho đàn bà sau sinh cho con bú, năng lượng khẩu phần cần đạt là 2.550Kcal/ngày, vì bữa ăn đạt đủ năng lượng sẽ đảm bảo lượng sữa được tiết đủ cho con. Theo dân gian có một số thức ăn lợi sữa, đó là những thức ăn giàu dinh dưỡng, hợp cho đàn bà sau sinh hồi phục sức khỏe và cung cấp chất dinh dưỡng để tạo sữa cho con bú như: cháo móng giò (móng giò hầm với gạo nếp đậu đen hay đậu xanh), ăn cơm nếp với thịt gà, canh đu đủ xanh nấu với thịt gà,... bản tính những món ăn này là cung cấp thêm năng lượng từ gạo và thêm đạm động vật bảo đảm bổ sung dinh dưỡng đủ cho bà mẹ tiết sữa.

Sau khi sinh, bà mẹ cần được nghỉ ngơi và chăm sóc đặc biệt để bình phục sức khỏe và nuôi con bú.

Ngoài cơm (và các lương thực khác) ăn đủ no, bữa ăn cho bà mẹ cho con bú cần có thức ăn để bổ sung chất đạm và chất béo giúp cho việc tạo sữa và duy trì sức khỏe. trước nhất cần để ý đến các nguồn chất đạm từ các thức ăn thực vật như đậu tương, đậu xanh, các loại đậu khác và vừng, lạc. Đây là những thức ăn có giá rẻ hơn thịt nhưng có lượng đạm cao, lại có lượng chất béo nhiều giúp tăng năng lượng bữa ăn và giúp tiếp thụ tốt các nguồn vitamin tan trong dầu. Chất đạm động vật như: thịt các loại, trứng, sữa, cá, tôm, cua,... Theo nhu cầu lượng protein là 70-80g/ngày, protein động vật/protein tổng số ≥ 35%. Số lượng protein có thể ước tính là 100g thịt/cá cung cấp khoảng 20g protein, 100g đậu phụ cung cấp 10g protein. Chất béo cần cung cấp 25-30% năng lượng khẩu phần, nên dùng các chất béo không no có nhiều nối đôi có nhiều trong rau xanh, một số dầu thực (dầu cá, ô lưu,..), một số loại cá béo. Chất béo rất quan yếu cho sự phát triển trí tuệ và nhãn lực của trẻ. Hàng ngày nhu cầu lipid của bà mẹ cho con bú là từ 55-65g/ngày, tỷ lệ lipid động vật/lipid tổng số là 60%.

Vitamin và chất khoáng

Vitamin và chất khoáng rất cấp thiết với bà mẹ cho con bú. Ngoài việc bổ sung chuẩn y bữa ăn hàng ngày bằng các thực phẩm giàu vi chất như: canxi, vitamin D, sắt, kẽm... Canxi có nhiều trong tôm, cua, cá và sữa. Sắt có nhiều trong thịt, cá, trứng, các loại thân mềm, trong ngũ cốc, đậu đỗ các loại và vừng lạc. Nguồn cung cấp kẽm tốt nhất là thịt, cá, hải sản. Các thức ăn thực vật cũng có kẽm nhưng hàm lượng thấp và tiếp thu kém. Sữa, gan, trứng... là nguồn vitamin A động vật, dễ dàng được tiếp thu và dự trữ trong cơ thể. Các loại rau xanh, nhất là bồ ngót, rau dền, rau muống và các loại củ quả có màu vàng, màu đỏ như cà rốt, đu đủ, xoài, bí đỏ, là những thức ăn có nhiều caroten còn gọi là tiền vitamin A, vào cơ thể sẽ chuyển thành vitamin A. Ăn đa dạng các loại thực phẩm, đổi thay món ăn thẳng tuột, nhiều loại thức ăn, bữa ăn sẽ có đủ các vitamin và chất khoáng. Bà mẹ cho con bú cần uống 1 liều vitamin A 200.000UI trong vòng một tháng sau sinh để đảm bảo cung cấp vitamin A qua sữa.

Tóm lại, hàng ngày bà mẹ cho con bú cần lượng thực phẩm bao gồm: ngũ cốc 450-500g, trứng 40-50g, đậu và chế phẩm từ đậu 50-100g, cá và thịt từ 80-100g, rau từ 300-400g, hoa quả từ 100-200g, dầu mỡ 20g. Một ngày, nên ăn 3 bữa chính và 2 bữa phụ, hạn chế ăn đồ nướng và rán. Người mẹ cần uống nhiều nước từ 2,0-2,5 lít/ngày (8-10 cốc) để lượng sữa tiết ra nhiều hơn (trên 85g nước trong 100ml sữa mẹ) nên dùng sữa, nước trái cây, nước rau luộc, nước đun sôi để nguội. Trong thời gian nuôi con bú, hạn chế uống nước trà, nước ngọt có ga, rượu, cà phê, các loại gia vị (hành, tiêu, ớt, tỏi,...). Cần có chế độ nghỉ ngơi hợp lý, tránh lo lắng, phiền, giận dữ, mất ngủ. Khi cho con bú, nếu phải dùng thuốc phải hỏi ý kiến của bác sĩ, không được tự động dùng thuốc vì có thể nguy hại cho con và có thể làm cạn nguồn sữa.

ThS. BS. Nguyễn Văn Tiến (trọng điểm Giáo dục Truyền thông dinh dưỡng - Viện Dinh dưỡng Quốc gia)

Trước ngày ăn hỏi, có việc đột xuất nên tôi hoãn mua nhà, không ngờ vì thế mà vợ sắp cưới đùng đùng đòi hủy hôn

Năm nay tôi 30 tuổi và chuẩn bị thành hôn thì xảy ra mâu thuẫn nghiêm trọng. Vợ sắp cưới của tôi là một cô gái xinh đẹp, có học thức và rất mẫn cảm. Khi yêu, tôi khá chiều Hằng, song song hạn chế xúc tiếp thân thiết với đàn bà khác, kể cả những cô bạn thân từ thời đi học để cô ấy không khó chịu.

Yêu nhau được 4 năm, chúng tôi bàn tới chuyện đám cưới . Gia đình hai bên đều ở quê, kinh tế thông thường. Chúng tôi là con trưởng, tự lập và không có ý định nhờ bố mẹ mua nhà ở thành phố cho vợ chồng tôi sau khi hôn phối.

Phải nói thêm, Hằng làm ở công ty tài chính, thu nhập khoảng 20 triệu mỗi tháng, giờ giấc khá thoải mái và tôi cũng chỉ cần cô ấy phát triển sự nghiệp ở mức như thế. Tôi có một công ty riêng, mới kinh dinh được 3 năm nên vẫn còn vất vả, thường thiếu vốn phải xoay vòng nhiều. Tôi chưa mua nhà mà thuê một căn chung cư 8 triệu/tháng.

Chúng tôi rất hạnh phúc và chuẩn bị cưới. (Ảnh minh họa)

Trong một lần Hằng rủ tôi đến chơi nhà mới của bạn cô ấy. Thấy dự án thiết kế đẹp lại nằm ở vị trí liên lạc thuận lợi nên sau vài tuần cô ấy thuyết phục, tôi đồng ý mua một căn hộ 100m2. Tôi tính phương án vay ngân hàng 75% vì vốn làm ăn chẳng thể rút ra được.

Hằng vui ra mặt, cô ấy còn khoe với bố mẹ tôi và bố mẹ cô ấy. Suốt ngày cô ấy vẽ ra kế hoạch thiết kế, trang hoàng nhà cửa như thế nào. Sắp đến ngày chúng tôi ăn hỏi rồi làm đám cưới, có một tổ ấm mới hẳn là điều người phụ nữ nào cũng thích. Nhìn cô ấy vui, tôi cũng hạnh phúc lây. Chúng tôi vui vẻ đi đăng ký hôn phối sớm, mục đích để mua xong nhà sẽ là tài sản chung của hai vợ chồng.

Trước ngày đặt cọc một hôm, tôi vô tình gặp một người bạn cũ. Anh ấy rủ tôi chung vốn dự một kế hoạch kinh doanh. Vì dự án của anh ấy phù hợp với thế mạnh công ty tôi, tôi tức thời đồng ý tham dự. Nhưng muốn theo đuổi dự án này, tôi cần rất nhiều tiền. Tôi đành hoãn kế hoạch mua nhà, đồng thời liên quan nhà băng vay thêm vốn.

Tối trước ngày ăn hỏi, Hằng hỏi tôi đã đặt cọc tiền nhà chưa, tôi mới sực nhớ ra chưa thông báo cho cô ấy vì bận quá. Nghe tôi nói không mua nhà đợt này nữa do cần tiền đầu tư gấp. Sang năm tiền về sẽ mua căn hộ lớn hơn. Hằng đỏ mặt gay gắt, nhìn tôi đầy bức xúc rồi bảo: "Anh định lừa em hả? Anh không muốn cưới nữa đúng không?".

Tôi cãi nhau với cô ấy vì cô ấy kí vãng chấp. (Ảnh minh họa)

Tôi sững sờ, không hiểu việc tôi tạm hoãn mua nhà can dự gì đến tình cảm giữa tôi và cô ấy. Đúng là tôi sai khi không thông báo ngay cho cô ấy, nhưng với kinh tế của tôi, tôi tự tin có thể mua được căn hộ khác trong thời gian ngắn. Sao cô ấy phải tỏ vẻ tức giận như vậy?

Hằng khóc lóc rầm rĩ, không nghe tôi giảng giải mà đùng đùng đòi hủy hôn . Cô ấy bảo cần coi xét lại thái độ của tôi. Cô ấy phê phán tôi thiếu tôn trọng, không muốn vun đắp cho tổ ấm của hai vợ chồng. Cô ấy ngờ tôi chớ thực. Tôi điên hết cả người. Vì nóng tính, tôi cãi nhau với cô ấy rồi bỏ về luôn.

bố mẹ hai bên bất thần khi chúng tôi hoãn đám hỏi. Lúc biết duyên cớ, mẹ tôi lần thần ngẫm ngợi một lúc rồi bảo tôi: "Thôi hoãn cũng được con ạ. Mẹ thấy nó quan yếu cái nhà hơn cả tình cảm đôi lứa. Thường con gái không bao giờ đề nghị hoãn cưới xin, trừ khi đàn ông lừa dối tình cảm. Đằng này, khách mời cả rồi mà không cần nghĩ đến mặt mày ba má".

Tôi nghe mẹ nói đâm ra nghĩ suy. Thật sự tôi thấy vợ sắp cưới làm quá lên chuyện căn hộ. Có khi nào cô ấy muốn ăn chắc nên nhất định bắt tôi mua nhà rồi cưới không? Tôi phải làm gì hiện thời?

(manhtuan...@gmail.com)

Giải đáp hàng ngày những thắc mắc về sức khỏe của bạn đọc

Mời độc giả gửi câu hỏi tham gia tham mưu trực tuyến cùng chuyên gia. độc giả vui lòng ghi đầy đủ thông báo bằng Tiếng Việt (có dấu), không viết tắt. Xin cảm ơn!